Operante conditionering

Straffen en belonen zijn elementen van ''operante conditionering''. Deze vorm van conditionering wordt met name toegepast bij de africhting van een paard. Je kunt een paard leren dat hij bepaald gedrag juist moet laten zien en je kunt hem gedrag afleren. Dit kan als volgt:

• Bepaald gedrag kan toenemen door het paard te belonen
• Bepaald gedrag kan afnemen door het paard een correctie toe te dienen

Toename gedrag door toedienen van een belonende prikkel (wortel, aai, ’’braaf’’)

Als je een paard de Spaanse pas wilt leren zou je dat als volgt kunnen doen:

• 1. Tik zachtjes met de zweep een voorbeen aan.
• 2. Als het paard zijn been optilt (al dan niet toevallig) zeg je ’’braaf’’ en je geeft iets lekkers.
• 3. Vervolgens tik je weer met de zweep op dezelfde plek het voorbeen aan en herhaal je ook stap 2.
• 4. Het paard zal na een aantal keer verband leggen tussen de prikkel ’’aantikken met de zweep’’ met het gedrag ’’optillen van zijn voorbeen’’ en de prikkel ’’iets lekkers’’ . Het paard zal steeds gretiger zijn voorbeen op gaan tillen mits je de beloning uit gaat stellen tot het moment dat het paard steeds iets hoger zijn been op gaat tillen.

Afname gedrag door toedienen van een corrigerende prikkel (tik, ruk, stroomstoot)

Dit klinkt wat akelig, maar hieronder wat voorbeelden:

• Een stroomstoot voorkomt dat het paard gaat uitbreken in de wei;
• Een korte flinke ruk aan het halster zorgt dat het paard niet meer trekt;
• Het toedienen van een tik precies op het moment dat het paard bijt corrigeert dit gedrag.

Belangrijk bij het ’’bestraffen’’ is dat de timing perfect is, want als je enkele secondes te laat straft legt het paard al geen verband meer tussen zijn gedrag (beet) en het gevolg (klap). Precies op het moment dat het paard bv. uit de wei wil breken krijgt hij de schok dus dat is exact de juiste timing. Maar als het paard je bijt en je gaat eerst een pleister plakken en komt vervolgens terug om hem een klap te geven, dan associeert het paard niet dat hij die klap kirijgt omdat hij beet maar raakt het paard in verwarring.

Conclusie

Als uw paard u er af gooit door een bok en/of u valt van uw paard vanwege onbalans, dan belandt u in het zand. Er zit minstens vele seconden tussen de val en het weer te pakken krijgen van het paard. Dat is een te lange periode voor het paard om een link te kunnen leggen tussen wat hij gedaan heeft en een eventuele straf. Als u hem op het moment van pakken zou bestraffen voor het veroorzaken van de val, dan denkt het paard dat hij bestraft wordt het gedrag dat hij dan laat zien: het zich laten pakken. De volgende keer dat u er af valt zal hij zich niet zo makkelijk meer laten vangen.

Beter is het om weer op te stijgen en u af te vragen wat de oorzaak van de valpartij was en deze oorzaak voortaan te voorkomen. 

 Mr. F.D. graaf Schimmelpenninck

Dit is een graaf die door een val van zijn paard beroemd werd. Daardoor kon hij in 1900 in de Tweede Kamer niet tegen de ontwerp-Leerplichtwet stemmen en haalde dat voorstel het met één stem verschil.

"Het paard was verstandiger dan de meester", zeiden voorstanders van de wet. 

Bron: www.parlement.com