Het paard heeft de mens steeds trouw gedient en heeft moedig deelgenomen aan alle grote gebeurtenissen in de geschiedenis. Met Columbus gingen paarden braaf op de boot op weg naar Amerika. Een miljoen Britse paarden vocht mee in de eerste Wereld oorlog. Het paard is de mens tot aan het einde van de wereld gevolgd en heeft de meest exgreme ontberingen en inspanningen met hem gedeeld. Alexander de Grote veroverde te paard vele continenten. En ze hielpen ons op de akkers, bij transport, postbezorging, in de mijnen enz. En waarom is in onze huidige tijd ons paard dan soms zo lastig dat hij niet eens braaf een rondje in de rijbaan wil lopen.... ???

Paarden zijn van nature meewerkend, vriendelijk en vredelievend. Disciplines als Freestlye en Natural Horsemanship zijn daarom zo belangrijk voor een stadsmens zonder ervaring ''van-huis-uit'' om op natuurlijke manier met paarden te leren omgaan. Zo kan deze mens begrip krijgen voor het wezen paard en zijn taal leren spreken om communicatieproblemen te voorkomen.

Door verkeerde interactie met de mens kan een paard namelijk wel eens zijn vriendelijke gedrag kwijtraken.

Als mens zeggen we dan dat het paard lastig is, of we zeggen ''hij wil niet'', of ''hij doet het niet'' of ''hij doet het expres om mij dwars te zitten''.  

Pijn of fijn?

Voor een paard is het leven heel simpel: hij kiest altijd tussen ''pijn'' en ''fijn''. En als hij iets niet fijn vindt, laat hij dat weten via lichaamstaal, want hij kan het helaas niet letterlijk onder woorden brengen.

Als hij bokt, slaat, bijt of mildere expressies toont als de oren in de nek en zuur kijken, geeft het paard aan dat hij het niet fijn vindt op dat moment.

Hij of wij lastig?

Tijdens het werk (longeren, werk aan de hand, rijden) vinden wij ongewenst gedrag lastig. Maar eigenlijk geeft het paard aan dat hij ONS lastig vindt, dat wij het paard letterlijk en figuurlijk tot last zijn.

Dus is het belangrijk bij ons zelf te rade gaan. Verstoren we het paard niet met ons ruitergewicht? Helpen we hem te weinig om zijn spieren soepel te maken? Maken we niet teveel lawaai? Maken we geen onverwachte bewegingen? Zetten we niet teveel of te lang of onverwacht druk op de teugel? Dit laatste aspect vormt een erg grote last voor het paard.

Druk: Timing en dosering

Een hoop problemen ontstaan door het gebrek aan timing en dosering van de ruiter. Een paard is een vluchtdier en reageert razendsnel op alles. Wij als mens zijn vaak wat trager in reactiesnelheid en met name met het geven van druk en het weer loslaten. Bij alles wat we doen maken we gebruik van het geven van druk. Door druk op het halstertouw vragen we het paard om mee te lopen. Door druk op de binnenteugel vragen we stelling.

Als mens geven we dikwijls te lang, te veel of te onverwacht druk op de teugel of longe. Het paard gaat dan juist tegen de druk in door te steigeren, of juist lekker leunen op de vaste hand van de ruiter en de teugels als vijfde been gebruiken. Of het paard raakt geirriteerd van ''al dat gezeur aan zijn kop'' en gaat jengelen of slaan met het hoofd. Of als je er naast loopt probeert hij je te bijten.  

Straffen heeft geen zin, want dat is symptoombestrijding. Het gaat erom de oorzaak aan te pakken: de ruiter! De ruiter moet zijn timing in het geven van druk en het doseren van druk perfectioneren.

Vergelijk het als volgt: je belt aan bij het huis en de deur gaat open. Je blijft aanbellen terwijl de deur inmiddels al een halve minuut geleden open is gegaan. Degene die de deur heeft geopend kijkt je gek aan, maar een paard ondergaat dagelijks een hoop nutteloos gebel.

De stappen in het zetten van druk

De mens moet als het ware net zo snel kunnen reageren als een vluchtdier en de deurbel onmiddelijk loslaten bij reactie. De drie stappen zijn als het ware als volgt:

• 1. Vragen: De ruiter zet druk op de teugel en vraagt stelling aan het paard (de ruiter ''knijpt als het ware in een spons'')
• 2. Geven: Het paard reageert door op de druk na te geven (hij geeft de stelling en hij wijkt voor de druk)
• 3. Openen: De ruiter geeft na (laat de druk los en ''laat de spons weer vollopen met water'')

Dit openen van de hand is als het ware de passieve beloning voor het paard: door als paard te reageren op de druk door na te geven ontvangt hij ontspanning en stopt ''het gezeur aan zijn hoofd''. En dat vindt hij fijn. Het paard heeft dat gauw door bij de juiste timing en dosering van de ruiter (!) en zal voorbeeldig met de ruiter meewerken.

Goede oefeningen ter verbetering van timing en dosering

Timing:

Maak een ijzeren voorwerp heel heet. Ga met een aantal mensen in een kring staan. Geef het voorwerp door. Ik weet zeker dat je heel snel bent in het doorgeven, anders brand je je handen.

Doseren:

Zet een deur open. Probeer zoveel druk te geven dat de deur net in het slot valt. Dus probeer te kijken hoeveel druk nodig is om net voldoende druk te geven dat de deur dicht valt. De deur dichtsmijten is dus een deur dichtdoen met veel te veel druk.

Gevoel

Leg een bierviltje half op de tafel, tik hem met de achterkant van je hand omhoog, zodat hij ronddraait, en vang hem op. Voer met gevoel en in een gelijkmatige beweging deze oefening uit. Als je namelijk horterig, stoterig bent dan lukt de oefening niet. En paarden hebben een hekel aan ongenuanceerd rukken en plukken.